ตั้งค่า Fix IP (Static IP)

กำหนด IP Address คงที่บน Ubuntu Server / Desktop (Netplan) | พร้อมวิธีเปลี่ยน, คืนค่า DHCP, รวมถึง Backup & Restore การตั้งค่า

Ubuntu 18.04 - 24.04 Netplan + YAML Backup / Restore

ตรวจสอบชื่อ Network Interface

🖧 ก่อนตั้งค่า Static IP ให้ดูว่าอินเทอร์เฟซที่ใช้งานชื่ออะไร (เช่น eth0, ens33, enp0s3)

ip a

ip link show

ls /sys/class/net/

ตัวอย่าง: บน VM มักเป็น ens33 หรือ enp0s3 ส่วน Docker อาจมี eth0

สำรอง (Backup) และ กู้คืน (Restore) ค่า Netplan

📦 ก่อนแก้ไข config ใดๆ ให้ทำการสำรองไฟล์ Netplan เสมอ และหากตั้งค่า Static IP แล้วเกิดปัญหาหรือต้องการกลับไปใช้ config เดิม สามารถกู้คืนจากไฟล์สำรองได้ทันที

🔍 1. ดูชื่อไฟล์ Netplan ปัจจุบัน

ls /etc/netplan/

💾 2. สำรองไฟล์ (ตัวอย่างใช้ 00-installer-config.yaml หากไฟล์คุณชื่ออื่นให้เปลี่ยนตาม)

sudo cp /etc/netplan/00-installer-config.yaml /etc/netplan/00-installer-config.yaml.bak

sudo cp /etc/netplan/50-cloud-init.yaml /etc/netplan/50-cloud-init.yaml.bak

สำคัญ: ควรสำรอง ทุกไฟล์ .yaml ที่พบใน /etc/netplan/ เพื่อป้องกันความผิดพลาด

♻️ 3. คืนค่า (Restore) Netplan จาก Backup — เมื่อใดก็ตามที่ Static IP ใช้ไม่ได้ หรืออยากกลับไปใช้ config เดิม (DHCP หรือ static ก่อนหน้า)

sudo cp /etc/netplan/00-installer-config.yaml.bak /etc/netplan/00-installer-config.yaml

sudo netplan apply

เคล็ดลับ Restore แบบเร็ว: หากคุณจำชื่อไฟล์สำรองไม่ได้ ให้ใช้ ls /etc/netplan/*.bak เพื่อดู และเลือกกู้คืนจากไฟล์ .bak ที่ต้องการ จากนั้น sudo netplan apply ทันที

ข้อแนะนำ: ก่อนปรับเป็น Static IP ทุกครั้ง ควรทำ Backup แล้วสามารถทดสอบด้วย sudo netplan try หากใช้ Static แล้วเน็ตหลุด, รอ 120 วินาทีระบบจะ revert อัตโนมัติ — แต่การมี Backup ช่วยให้ Restore มั่นคงกว่า

แก้ไข Netplan กำหนด Static IP (Fix IP)

📝 เปิดไฟล์ Netplan ด้วย nano และใส่ค่า IP, Gateway, DNS (ตัวอย่างใช้ ens33)

sudo nano /etc/netplan/00-installer-config.yaml

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens33:               # เปลี่ยนเป็นชื่อ interface ของคุณ
      dhcp4: no
      addresses:
        - 192.168.1.199/24    # IP คงที่ / subnet mask
      routes:
        - to: default
          via: 192.168.1.1     # Gateway
      nameservers:
        addresses:
          - 8.8.8.8
          - 8.8.4.4

สำคัญ: เปลี่ยน ens33 ให้ตรงกับชื่อ interface ของคุณ และปรับ addresses, via ให้เหมาะสมกับเน็ตเวิร์คของคุณ

📌 ส่วนเดิมที่อาจเป็น DHCP: หากไฟล์เดิมเป็น DHCP ให้แก้ตามตัวอย่างด้านบน

network:
  version: 2
  ethernets:
    enp0s3:
      dhcp4: true

ทดสอบและใช้การตั้งค่า Netplan

⚙️ ก่อน Apply ให้ตรวจสอบ syntax ก่อน แล้วจึง netplan apply

sudo netplan try

sudo netplan apply

ip a | grep -A 2 ens33

หากใช้ sudo netplan try ระบบจะถามยืนยัน ถ้าไม่ตอบกลับภายใน 120 วินาที会自动 revert (ปลอดภัย) — เหมาะกับการทดสอบ Static IP

ตรวจสอบ Gateway & DNS

📡 หลังจาก set static IP ให้ทดสอบ ping gateway และ internet

ip route show default

ping -c 4 192.168.1.1

ping -c 4 google.com

resolvectl status

🔄

เปลี่ยน IP หรือคืนค่า DHCP

🛠️ ถ้าต้องการปรับเปลี่ยน IP คงที่อีกครั้ง หรือเปลี่ยนกลับเป็น DHCP (รับ IP อัตโนมัติ)

sudo nano /etc/netplan/00-installer-config.yaml

✅ คืนค่า DHCP: แก้ไข section ให้เป็น dhcp4: yes และลบ addresses, routes, nameservers ออก

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens33:
      dhcp4: yes

sudo netplan apply

การเปลี่ยน IP แบบ static สามารถแก้ addresses เป็น IP ใหม่ แล้ว sudo netplan apply ได้ทันที โดยไม่ต้องรีบูต

☁️

กรณี VPS / Cloud (AWS, DigitalOcean)

📌 สำหรับเซิร์ฟเวอร์คลาวด์บางที่อาจมี 50-cloud-init.yaml ให้แก้ไขไฟล์นั้นแทน และควร backup ก่อนเสมอ

sudo nano /etc/netplan/50-cloud-init.yaml

sudo cp /etc/netplan/50-cloud-init.yaml /etc/netplan/50-cloud-init.yaml.bak

ข้อควรระวัง: บนคลาวด์ การตั้ง Static IP อาจต้องกำหนด IP ในพอร์ทัลของผู้ให้บริการก่อนเสมอ และควรใช้ netplan try เพื่อไม่ให้เซสชันหลุด

🔍

คำสั่งวินิจฉัย & Restore ด่วน

🩺 ตรวจสอบ Routing, ARP และรีสตาร์ท Netplan พร้อมคำสั่งคืนค่าเร็ว (กรณี static ผิด)

sudo netplan --debug apply

systemctl status systemd-networkd

journalctl -u systemd-networkd --since "5 minutes ago"

arp -n

คืนค่าการตั้งค่าทั้งหมดกลับไปเป็น Backup ฉบับล่าสุดใน 2 คำสั่ง:

sudo cp /etc/netplan/*.bak /etc/netplan/ 2>/dev/null; sudo netplan apply

คำสั่งด้านบนจะคัดลอกไฟล์ .bak ทุกไฟล์กลับมาเป็น .yaml และ apply ทันที (หากมี backup สำรองไว้แล้ว) — รวดเร็วสำหรับกรณีจำไม่ได้ว่าไฟล์ชื่ออะไร

Netplan เป็นเครื่องมือหลักใน Ubuntu สำหรับกำหนด static IP | ควรระวัง YAML syntax (เว้นวรรค)
💡 หากต้องการ GUI (Desktop) สามารถใช้ Settings > Network > Manual ได้เช่นกัน แต่คู่มือนี้เน้นฝั่ง Server
🔄 Backup & Restore คือหัวใจสำคัญ: ก่อนแก้ไข config ทุกครั้งให้ backup เสมอ และถ้าผิดพลาด ให้ใช้ Restore ได้ทันที